فیلترینگ در ایران و بازار ۱۲ هزار میلیاردی فیلترشکن؛ پولها کجا میرود؟
انتقاد دکتر شهپری، رئیس انجمن ملی نخبگان ایران
۱۲ هزار میلیارد تومان؛ عددی که دیگر نمیتوان بهسادگی از کنار آن گذشت.
بر اساس اظهارات اخیر محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهور، گردش مالی فروش فیلترشکن در ایران حدود ۷ تا ۱۲ هزار میلیارد تومان برآورد شده و در عین حال گفته شده مشخص نیست این درآمد دقیقاً به جیب چه کسانی میرود.
اینجا دیگر بحث فقط «فیلترینگ» نیست؛ بحث یک اقتصاد پنهان چند هزار میلیارد تومانی است که از محدودیت دسترسی مردم به اینترنت شکل گرفته است.
مردم برای اینترنت پول میدهند؛ برای عبور از فیلترینگ هم پول میدهند!
شهروند ایرانی یکبار هزینه اینترنت را پرداخت میکند؛ اما وقتی همان اینترنت محدود میشود، برای دسترسی به سرویسها و پلتفرمهای مورد نیازش مجبور میشود هزینه دیگری هم بپردازد.
یعنی چه؟
یعنی محدودیت ایجاد میشود، مردم راه دور زدن محدودیت را میخرند و در نهایت یک بازار میلیاردی شکل میگیرد.
سؤال ساده اما جدی است: چه کسی از این وضعیت سود میبرد؟
دکتر شهپری، رئیس انجمن ملی نخبگان ایران، با انتقاد شدید از تداوم چنین وضعیتی میگوید:
«نمیتوان برای مردم محدودیت ایجاد کرد و بعد سکوت کرد که چرا بازاری چند هزار میلیاردی برای عبور از همان محدودیتها شکل گرفته است. اگر فیلترینگ برای منافع مردم است، شفاف بگویید این منافع دقیقاً کجاست و این پولها به کجا میرود؟»
فیلترینگ فقط یک محدودیت نیست؛ یک هزینه تحمیلی است.
در شرایطی که بسیاری از خانوادهها با تورم و فشار اقتصادی دستوپنجه نرم میکنند، تحمیل هزینههای اضافی برای دسترسی به اینترنت، معنایی جز افزایش فشار بر مردم ندارد.
این مسئله حتی از منظر اقتصادی نیز قابل دفاع نیست.
اگر رقم ۱۲ هزار میلیارد تومان را مبنا قرار دهیم، با پولی مواجه ایم که میتوانست در بخشهای مختلف اقتصاد و رفاه عمومی اثرگذار باشد؛ اما امروز بخشی از آن صرف عبور مردم از محدودیتهایی میشود که خودِ سیاستگذاری ایجاد کرده است.
از طرف دیگر، طبق اظهارات مقامهای دولتی، استفاده گسترده از فیلترشکن حتی میتواند خطرات امنیت سایبری و مسیرهای نفوذ را افزایش دهد.
پس سؤال جدیتر میشود:
اگر فیلترینگ قرار است امنیت ایجاد کند، چرا نتیجه آن میتواند گسترش استفاده از ابزارهایی باشد که خود مسئولان درباره تبعات امنیتیشان هشدار میدهند؟
بازار میلیاردی، صاحب نامعلوم!
شاید جنجالیترین بخش ماجرا همین باشد:
پولی که گفته میشود در این بازار گردش میکند، دقیقاً کجاست و به چه کسانی میرسد؟
وقتی یک بازار چند هزار میلیارد تومانی شکل میگیرد، انتظار طبیعی جامعه این است که سازوکار آن شفاف باشد؛ بازیگران اصلی چه کسانی هستند؟ چه میزان مالیات پرداخت میشود؟ چه کسانی از آن سود میبرند؟ و چرا با وجود چنین گردش مالی بزرگی، هنوز مقصد این درآمدها روشن نیست؟
دکتر شهپری در ادامه تأکید میکند:
«نخبگان نمیتوانند نسبت به اقتصادی که از محدودیت مردم شکل گرفته بیتفاوت باشند. مطالبه ما روشن است؛ شفافیت. اگر سیاستی هزینهای به مردم تحمیل میکند، باید پاسخگوی آثار اقتصادی، اجتماعی و امنیتی آن هم باشد.»
هشدار انجمن ملی نخبگان ایران
انجمن ملی نخبگان ایران معتقد است حق دسترسی مردم به اینترنت باکیفیت، امن و قابل اتکا نباید به یک بازار اجباری برای فروش فیلترشکن تبدیل شود.
مردم نباید برای دسترسی به چیزی که هزینهاش را قبلاً پرداخت کردهاند، دوباره پول بدهند.
این مسئله فقط دعوای موافقان و مخالفان فیلترینگ نیست؛
بحث بر سر اقتصاد، شفافیت، امنیت سایبری و حقوق میلیونها کاربر ایرانی است.
و امروز یک سؤال جدی روی میز است:
۱۲ هزار میلیارد تومان گردش مالی فیلترشکنها، دقیقاً از جیب مردم به جیب چه کسانی میرود؟
اگر پاسخ روشنی وجود دارد، شفاف اعلام کنید.
و اگر پاسخ روشنی وجود ندارد، شاید وقت آن رسیده باشد که درباره سیاستی که چنین بازار بزرگی را ایجاد کرده، یکبار برای همیشه تجدیدنظر شود.
دکتر شهپری، رئیس انجمن ملی نخبگان ایران:
«مردم نباید هزینه محدودیتهایی را بدهند که خودشان انتخاب نکردهاند؛ و هیچ بازار میلیاردی نباید در سایه ابهام و بیپاسخی شکل بگیرد.»